Batı’nın Suriye’de yeni pozisyon arayışları: ‘Erdoğan’la müzakere zorunlu’

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Esad ailesinin 50 yılı aşkın iktidarının sona ermesi, Suriye’de çeşitli senaryoların gündeme geldiği meçhul bir süreci başlattı. Milletlerarası aktörler karmaşık jeopolitik oyuna dahil edilirken, durumlar tekrar şekilleniyor. ‘Devlet aklı gereği’ olarak İsrail’in güvenliğini kendi güvenliği olarak gören Almanya da Ortadoğu’da yeni periyotta konumunu belirlemeye çalışan ülkeler ortasında.

Kesin olan bir şey var: Suriye’deki rejim değişikliği Ortadoğu’yu kökten etkileyecek. Lakin, kazananlar ve kaybedenler netleşmiş üzere görünse de güç istikrarlarının bundan sonra nasıl kurulacağı belirsizliğini koruyor. Beşar Esad, ailesiyle birlikte Moskova’ya sığınırken, İran ve Rusya, Suriye alanında en büyük kaybedenler ortasında bedellendiriliyor.

Peki, kazanan kim? Bu soru Almanya için de değerli. Alman basınına nazaran bu sorunun karşılığı Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Türkiye. Tahlillere nazaran, Suriye’nin tekrar şekillendirilmesinde Erdoğan ile müzakere etmeden ilerlemek mümkün değil.

Yorumcular Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın üç alanda kazandığını vurguluyor: Jeopolitik tesir ve müzakere gücü, güvenlik siyasetini uygulama imkanı ve göçmenleri geri yollama fırsatı.

JEOPOLİTİK TESİR VE MÜZAKERE GÜCÜ ELDE ETTİ

Esad’ın düşmesi ve Rusya ile İran’ın Suriye’deki tesirinin azalmasının akabinde, Erdoğan’ın kilit bir rol üstleneceği öngörülüyor.

Almanya basını, Türkiye’nin alandaki birtakım kümelerle ilgisini işaret ederek, bilhassa Heyet Tahrir Şam (HTŞ) ve Suriye Ulusal Ordusu’nun (SMO) aktifliğine dikkat çekiyor. Durum, ABD, Rusya ve İran üzere aktörlerin Erdoğan’ın onayı olmadan Suriye konusunda müzakere edemeyeceği manasına geliyor.

Maastricht’ten Lizbon’a kadar pek çok Avrupa Birliği (AB) mutabakatının müzakerelerinde yer alan, eski Avrupa Parlamentosu Dış İlişkiler Komitesi Başkanı CDU’lu Elmar Brok, tam da bu nedenle Brüksel ve Berlin’in Cumhurbaşkanı Erdoğan ile çabucak konuşması gerektiğini söylüyor. Brok, Bild gazetesine verdiği demeçte, “Erdoğan artık bölgede, bilhassa de Rusların devre dışı kaldığı bir ortamda güçlü bir adam haline gelebilir. Bilhassa İsrail’in güvenliği ve bölgenin istikrarı için AB ve Berlin’in bir an evvel Erdoğan’la temasa geçmesi düzgün olur” dedi.

‘AVRUPA ÜZERİNDEKİ GÖÇ BASKISI HAFİFLEYEBİLİR’

Yorumlarda ayrıyeten, “Türkiye, Suriye’nin kuzeyinde Kürt kümelerin tesirini sonlandırmayı başardı” deniyor. Türkiye’nin desteklediği SMO, Fırat Irmağı’nın batısında Tel Rıfat’tan sonra Menbic’de de denetimi sağladı. Bu gelişme, Türkiye’nin Suriye’nin kuzeyinde oluşturmak istediği ‘güvenli bölgenin’ Fırat’ın batısında tamamlanmış olması açısından değer taşıyor. Bu durumun Erdoğan’a kuzeydoğu Suriye’nin geleceği konusunda ABD ile müzakere etme imkanı vereceği belirtiliyor.

Ayrıca Türkiye’nin göçmen siyaseti da bu bağlamada ele alınıyor. Türkiye’deki 4 milyona yakın Suriyelinin yaklaşık yarısının Halepli olması geri dönüş umudunu artırdı. Ancak bunun yanı sıra ‘güvenli bölge’ stratejisiyle Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın, mültecilerin geri dönüşünü hızlandırarak, Avrupa üzerindeki göç baskısını da dolaylı olarak hafifletebileceği yazılıyor. Almanya, bilhassa mülteci krizini önleyebilecek bu stratejiyi dikkatle izliyor ve Erdoğan’ın bu süreçte belirleyici bir rol oynayacağını öngörüyor.

DENKLEMDE İSRAİL’İN TASALARI DE VAR

Bu denklemde bir de İsrail’in güvenlik telaşları var. İsrail, Şam’da bir iktidar boşluğu yahut hududunda çok İslamcı bir idarenin oluşması ihtimaline karşı hazırlıklarını artırıyor. İsrail ordusunun, Golan Tepeleri’ne askeri konuşlandırma yaptığı ve cihatçı kümelerin hareketlerini izlediği bildiriliyor.

ABD de bu süreçte etkin bir rol oynuyor. Lider Joe Biden, IŞİD’in yine yapılanmasına müsaade vermeyeceklerini söz ederken, ABD’nin Suriye’de 75’ten fazla IŞİD gayesini vurduğu açıklandı.

İsrail’in var olma hakkını destekleyen Almanya da Ortadoğu’da değerli bir milletlerarası güç pozisyonunda. Bilhassa İsrail’in güvenliği ve bölgenin istikrarı sebebiyle, Berlin’in Erdoğan’la temasa geçmesi mecburî görülüyor.

KARŞIT GÖRÜŞLER: RİSKLER VE İÇ SAVAŞ TEHLİKESİ

Tüm bu yorumlara karşın, Türkiye ve Erdoğan için risklerin de olduğu belirtiliyor. Türkiye’nin desteklediği kümeler ortasında uyumsuzluklar yaşanabileceği ve bu kümelerin muvaffakiyet sarhoşluğu içinde dışarıdan gelen talimatlara direnç gösterebileceği düşünülüyor.

HTŞ’nin daha ölçülü bir çizgi izlediği argüman edilse de Kürtlere yönelik tavrının, Suriye’nin tekrar bir iç savaşa sürüklenme riskini artırabileceği ihtimali göz arkası edilmiyor. Bu da bugünkü kazanımların gelecekte ‘Pirus zaferi’ olarak isimlendirilme mümkünlüğünü beraberinde getiriyor.