yerli araba fakirin sitesi oyun hilesi otomobil sitesi teknoloji sitesi magazin sitesi alexa hileleri ilksite zengin sitesi birincisite aksaray sondakika bilecik sondakika bolu sondakika artvin sondakika edirne sondakika hatay sondakika izmir sondakika kilis sondakika konya sondakika mersin sondakika ankara hastabakıcı kocaeli sondakika mugla sondakika rize sondakika yalova sondakika karabuk haberleri diyarbakir haberleri hakkari haberleri afyon haberleri duzce sondakika mardin haberleri ankara sondakika burdur haberleri kuşadası escort sakarya haberleri tokat haberleri trabzon haberleri kayseri sondakika adana haberleri antalya sondakika samsun haberleri amasya haberleri aydin haberleri ordu haberleri denizli haberleri mani sasondakika bursa haberleri webgelişim teknokentim teknolojiyi olaypara script indir warez script indir warez tema indir warez script tema indir warez theme indir ücretsiz warez theme indir ücretsiz script indir arayüzweb gaziantep haberleri gaziantep haber merkezi deneme testi
a
istanbul organizasyon evden eve taşımacılık, gaziantep organizasyon, gaziantep evden eve taşımacılık, evden eve taşımacılık, gaziantep evden eve taşımacılık, evden eve taşımacılık, gaziantep evden eve taşımacılık, gaziantep evden eve taşımacılık, gaziantep evden eve taşımacılık, gaziantep evden eve taşımacılık, evden eve nakliyat, gaziantep asansörlü taşıma, gaziantep evden eve taşımacılık, gaziantep organizasyon, gaziantep organizasyon, gaziantep organizasyon, gaziantep organizasyon, gaziantep organizasyon, gaziantep organizasyon, gaziantep palyaço,

Noyan Soyak: Ermenistan, ‘bölgenin İsviçre’si olabilir

Vercihan Ziflioğlu

İSTANBUL – Türkiye ile Ermenistan ortasında uygun ikili bağlantılar bir türlü tesis edilemiyor. 2008 yılında büyük umut bağlanan ‘futbol diplomasisi’ bile bir sonuca ulaşamadı.

Türkiye’de genel yargı Ermenistan’ın birinci Cumhurbaşkanı Levon Der Bedrosyan devrinin kaçırılmış bir fırsat olduğu istikametinde. İçinde bulunulan süreçteyse gözler 2018 yılında ‘Kadife Devrim’le iktidara gelen ülkenin genç Başbakanı Nikol Paşinyan’ın hayata geçireceği siyasetlerde. Ankara, gelişmeleri yakından takip ediyor.

Tüm bu bahsettiklerimiz siyasi arenada yaşananlar. Bir de madalyonun öteki yüzü var. Toplumsal, kültürel ve ekonomik bağlamda temaslar devam ediyor. Sivil toplum kuruluşları ve iş insanları sürat kesmeden temasları sürdürüyor.

Bu isimlerin başındaysa kuşkusuz TABDC Türkiye Ermeni-İş Geliştirme Lider Yardımcısı Noyan Soyak geliyor. Soyak Ermenistan’ın fırsatları değerlendirmesi durumunda “bölgenin İsviçresi” olabilecek potansiyele sahip olduğunu vurgulayarak şunları söyledi: “Yanlış siyasetlerle otuz sene harcandı. Coğrafik avantajlarını umarım bundan sonra daha âlâ değerlendirirler…”

Türkiye-Ermenistan münasebetleri sizce nasıl bir seyir izliyor? Mevcut duruma ve eldeki datalara baktığımızda neler söylemek istersiniz? Vakit zaman güçlü bir patikada yol almaya çalıştığınızı düşündüğünüz oldu mu?

Türk-Ermeni alakaları ‘interaktif’ bir alaka. Standart tahlillerle gidilecek bir yol değil. Güzergâh üzerinde değişik mahzurlar ortaya çıkabiliyor. Mesela tam her şey yoluna girdi diyorsunuz ‘X’ bir ülke soykırım yasa tasarısı gündeme getiriyor. Yahut Ermenistan kamuoyunda birdenbire Türkiye’yle temaslı olarak hararetli bir açıklama gündeme düşüyor. Sonuç olarak süreç sekteye uğruyor.

Bu sürece nasıl dahil olduğunuzu kısaca aktarmanız mümkün mü?

Tesadüfen dahil olduğumuzu söyleyebilirim. Şirket olarak deniz nakliyatı yapıyorduk. Dört yıl kadar Moskova’da yaşadım. Sonra ABD’ye yerleştim. İşe şirket olarak orada da devam ettik. Tekrar deniz yoluyla Orta Asya ve Kafkasya’ya insani yardım taşımak için ihalelere girdik ve kazandık. Ermenistan’a da bahsi geçen bu yardımlardan taşıyorduk.

Ortaklarımızdan biri Ermenistan Ermenisi’ydi. Cumhurbaşkanı Levon Der Bedrosyan Dönemi’nde Ermenistan’a davet edildim. Birinci başta gidip gitmemek konusunda önemli tereddüt ettim. Ermenistan benim için kapalı bir kutuydu. Ortağımız Arsen Ghazaryan beni ikna etti. Birinci kere 1996 yılında gittim.

Aslında Türkiye’yle bağların tesisi fikri Levon Der Bedrosyan’ın kardeşi merhum Telman Der Bedrosyan’a aitti. İkili bağlantıların düzelmesini çok dilek ediyordu. O devirde Türkiye’nin Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel’di, kendisiyle de görüştüklerini söyledi. Sonra ortağım Ghazaryan’la neler yapabilirizi düşünmeye başladık…

Demirel idaresi o yıllarda sürece nasıl yaklaştı? Siz nasıl bir yol izlediniz?

Demirel’le görüştük, bize yeşil ışık yaktı. Keza Türk Silahlı Kuvvetleri’yle de görüşüldü. Bir mani olmadığını gördük ve başladık. Başta iki ülke ortasında ortak bir platform kurulması konusu gündeme geldi. Bahsi geçen platform Karadeniz Ekonomik İşbirliği’ydi. Birlik içinde kendimize isim bulmakta zorlandık. Yumuşak ve suçsuz bir başlık olması lazımdı. Bu yüzden iş geliştirme konseptini tercih ettik. Birinci etapta Gürcistanlı tüccarlar üzerinden iş yapan Türk ve Ermeni işadamlarını bir ortaya getirdik. Sonra aracısız iş yapmaya başlandı. Gerisinden kültürel aktiveler geldi. Ermenilerin Hıristiyanlığı resmi din olarak kabul edişinin 1700. yıldönümünde Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası’ndan bir quarteti Yerevan’a götürdük, orada Khacaturyan çaldılar.

Türkiye’de genel yargı ikili alakaların yine tesisi konusunda Levon Der Bedrosyan devrinde fırsat kaçırıldığı tarafında. Siz bu fikre katılıyor musunuz? İki ülke ortasındaki böylesine hassas bağlantıları kültürel aktivitelerle tesis etmek sahiden mümkün mü? Halk diplomasisi tüm bu bağlamlardan baktığımızda nitekim sonuç verir mi?

Kesinlikle, Levon Der Bedrosyan devri kaçırılan bir fırsattı. O devirde şayet yol kat edilmiş olsa süreç bugünkünden daha farklı olurdu. Ancak Bedrosyan misyonundan istifa etmek zorunda kaldı. Hasebiyle süreç dondu. Elbette ki kültürel aktivitelerle işler yürümez. Bunlar yalnızca altyapı içindir yani ‘public diplomasi’.

‘AYNI COĞRAFYADA YAŞAMAK ZORUNDAYIZ’

Geriye dönüp baktığınızda neler söylemek istesiniz? Coğrafik olarak ülkelerin yerlerini değiştiremeyeceğimize nazaran neler yapmamız gerekiyor?

Benim yirmi sene evvel söylemeye çalıştığımı bugün Ermenistan Başbakanı Paşinyan hayata geçirmeye çalışıyor. Bir ‘barış açılımı’ projesi açıkladı.

Haklısınız ne Ermenistan’ı coğrafik olarak alıp diğer bir noktaya taşıyabiliriz ne de Türkiye’yi. İki komşu ülke olarak birlikte yaşayacağız, münasebetiyle ikili ilgileri tesis etmekle birlikte ekonomik entegrasyonu da sağlamamız gerekiyor.

Enerji sınırları ve ulaşım yolları son derece kolay bir rotayla Ermenistan üzerinden Türkiye’ye bağlanabilecekken üçüncü ülkeler üzerinden bir eğri çiziyor. Bu bahiste neler söylemek istersiniz?

Hazar’dan çıkan sınırlar kocaman bir eğri çiziyor ve maliyeti artırıyor. Ermenistan’ı pas geçip Gürcistan üzerinden bağlanıyor. Pekala biz neden düz bir çizgiyi Ermenistan üzerinden geçirip batıya uzatacağımıza, üst hakikat bir eğri çizmek zorunda kalıyoruz?

Ermenistan, fırsatları değerlendirmesi durumunda bölgenin İsviçre’si olabilecek potansiyele sahip. Yanlış siyasetlerle otuz sene harcandı. Coğrafik avantajlarını umarım bundan sonra daha yeterli değerlendirirler…

Ermenistan’ı da yakından tanıyan bir iş insanı olarak nerelerde yanlışlar yapıldığını düşünüyorsunuz?

Azerbaycan-Ermenistan ortasında 2020 yılındaki Karabağ çatışmasında her iki taraftan da binlerce insan öldü. Ermenistan Hıristiyan bir ülke olduğu için batıya yardım daveti yaptı. Bu son derece kusurlu bir argüman. Batı neden sadece Hıristiyan bir ülke olduğu için yardım göndersin? Bundan çıkarları ne olacak? Düşünmeleri lazım. Fransa’daki ya da Almanya’daki adamın ocağında yanan gaz boruları Ermenistan üzerinden geçiyorsa yahut Kazakistan’daki bir adamın interneti Ermenistan üzerinden bağlanıyorsa o vakit elbette karşı tarafta bir tasa oluşur…

Ermenistan milletlerarası iş toplumuna ve kurumlara entegre olmak için bir şey yapmıyor. İzole bir imaj sergileniyor. Bu durumların aşılması ve farklı siyasetlerin geliştirilmesi gerekiyor.

AK Parti hükümeti devrindeki Ermenistan siyasetlerini nasıl değerlendiriyorsunuz? Sonuçta ortada 21 yıllık bir süreçten bahsediyoruz.

26 yıldır sürecin içindeyiz. AK Parti 21 yıldır iktidarda. Hasebiyle 2013 yılına kadar rahat ve uzlaşmacı bir siyaset izlendiğini söylemek mümkün. Ama gelinen noktada meseleler hâlâ çözülemedi.

Ermenistan Başbakanı Paşinyan’la bu süreçte temaslarınız oluyor mu?

Şimdilik beklemedeyiz, bir temasımız yok. Prensipte açıklamalarını takip ediyor ve destekliyoruz…

ERMENİSTAN PAZARINDAKİ TÜRKİYE ENDİŞESİ

Profesyonel gözle baktığımızda Ermenistan Pazarı’na bir Türkiye tasası hakim. Sonların açılması durumunda iktisadın ele geçirileceği düşünülüyor. Siz bu bahiste neler düşünüyorsunuz? Hakikaten bu türlü bir ‘tehlike’ kelam konusu mu?

Kesinlikle katılmıyorum. Ben de Ermenistan temaslarımda gibisi sorularla sık sık karşılaşıyorum. Şöyle bir örnek vermek isterim. Türkiye’nin Gümrük Birliği’ne katıldığı yıllarda biz de Avrupa mallarının pazara hakim olmasından tasa etmiştik. Tahminen birinci etapta üretim yavaşladı ama Türk iş adamları farklı modeller geliştirdiler. Mesela ihracat kalemi dokumadan otomotive döndü. Ermenistan’da da muhtemelen birebir şeyler yaşanacak. Üretime başlar ve farklı siyasetler geliştirebilirlerse dehşetlerinin yersiz olduğunu görürler.

Sınırlar açıldığında sizce neler olacak?

Her şey yoluna girdiğinde Iğdır’dan çıkarsanız bir saatte Yerevan’a ulaşırsınız. Birlikte iş yapmaya başlarsınız. Kars’a en yakın ayakkabı fabrikası Gaziantep’te, hudutlar açıldığında bir ayağı Gümrü’de olacak. Ermenistan tarafında buğday küçük bir alanda yetişiyor. Rusya’dan alması lazım. Münasebetiyle buğdayı Türkiye’den alabilecek…

YORUMLAR

s

En az 10 karakter gerekli

Gönderdiğiniz yorum moderasyon ekibi tarafından incelendikten sonra yayınlanacaktır.

Sıradaki haber:

Rusya: Ukrayna’ya ilişkin Su-25 ve Mig-29 savaş uçaklarını vurduk

HIZLI YORUM YAP

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.