yerli araba fakirin sitesi oyun hilesi otomobil sitesi teknoloji sitesi magazin sitesi alexa hileleri ilksite zengin sitesi birincisite aksaray sondakika bilecik sondakika bolu sondakika artvin sondakika edirne sondakika hatay sondakika izmir sondakika kilis sondakika konya sondakika mersin sondakika ankara hastabakıcı kocaeli sondakika mugla sondakika rize sondakika yalova sondakika karabuk haberleri diyarbakir haberleri hakkari haberleri afyon haberleri duzce sondakika mardin haberleri ankara sondakika burdur haberleri kuşadası escort sakarya haberleri tokat haberleri trabzon haberleri kayseri sondakika adana haberleri antalya sondakika samsun haberleri amasya haberleri aydin haberleri ordu haberleri denizli haberleri mani sasondakika bursa haberleri webgelişim teknokentim teknolojiyi olaypara script indir warez script indir warez tema indir warez script tema indir warez theme indir ücretsiz warez theme indir ücretsiz script indir arayüzweb gaziantep haberleri gaziantep haber merkezi deneme testi
a
istanbul organizasyon evden eve taşımacılık, gaziantep organizasyon, gaziantep evden eve taşımacılık, evden eve taşımacılık, gaziantep evden eve taşımacılık, evden eve taşımacılık, gaziantep evden eve taşımacılık, gaziantep evden eve taşımacılık, gaziantep evden eve taşımacılık, gaziantep evden eve taşımacılık, evden eve nakliyat, gaziantep asansörlü taşıma, gaziantep evden eve taşımacılık, gaziantep organizasyon, gaziantep organizasyon, gaziantep organizasyon, gaziantep organizasyon, gaziantep organizasyon, gaziantep organizasyon, gaziantep palyaço,

Avukat Şenal Sarıhan Sivas Katliamı Davası’nın ‘en kabul edilemez’ yanlarını anlattı

ANKARA – Pir Sultan Abdal Şenlikleri için Sivas’a giden 33 aydın ve sanatkarın vefatına yol açan katliamın üzerinden 30 yıl geçti. Türkiye Cumhuriyeti tarihindeki misal katliamlara giden yolların “benzer” taşları bu katliamdan evvel de döşenmişti. Sonrasındaki yargı süreci de Alevi örgütlerinin, ailelerin, aydınların, hukukçuların büyük çabasına karşın çok farklı ilerlemedi. Birleştirilen davalar, vakit aşımı riski, kaçan-kaçırılan sanıklar, sanıkları bile şaşırtan tahliyeler ve çok daha fazlası yaşandı geride kalan 30 yılda.

Her sivil katliam üzere karanlık bir sürecin gerisinden gelen, her katliam davası üzere yıllara yayılan Sivas Katliamı’nın yargı süreci devam ederken Türkiye hukuk sisteminde de çok şey değişti. 90’lı yıllarda dünyaya gelen, bugün 30’lu yaşlarına ilerleyen pek çok kişi için yabancı uygulamalar o vakit yürürlükteydi. Örneğin Devlet Güvenlik Mahkemeleri (DGM) kapatılmamıştı, Sivas Katliamı davasının yargılama süreci de DGM’de yürütülmüştü. İdam cezası hâlâ yürürlükteydi, “insanlığa karşı suç” diye bir kabahat cinsinin Türkiye yargısında karşılığı yoktu. Yani geçen 30 yılda Anayasa dahil pek çok türel metinde referandumla, yargı paketleriyle, son süreçte Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle tahminen de binlerce değişiklik yapıldı.

Sadece türel metinler ve uygulamalarda değişiklik olmadı, hükümetler de değişti. Gelin görün ki hükümetlerin değişmesi Sivas Katliamı’na bakış açısında bir değişiklik yaratmadı. Katliamın çabucak akabinde, “Çok şükür, otel dışındaki halk bir ziyan görmemiştir” diyen bir başbakandı, 20 yıl sonra davanın vakit aşımına uğraması için, “Milletimiz için, ülkemiz için güzel olsun” diyen de bir öbür başbakandı. Katliam sanıklarının birçoğunun hiç yargılanmaması, bir kısmının tutuksuz yargılanması, kimilerinin affedilmesi; sanıkların avukatlarının siyasette ve bürokraside değerli misyonlara getirilmesi de hükümetlerin o “değişmeyen bakış açısının” değerli çıktılarıydı.

Değişmeyen bir diğer şeyse ailelerin, hukukçuların, Alevi örgütlerinin adalet gayreti oldu. Haberlere, kitaplara bahis olan yüzlerce gelişmenin yaşandığı yargı sürecinde bugün 3 firari sanığın yargılandığı dava sürüyor. Geride bırakılan ve tamamlanan hukuksal süreçler içinse “adalet yerini buldu” demek çok güç.

İşte bu çabanın hiç vazgeçmeyenlerinden; insan hakları savunucusu, avukat Şenal Sarıhan. 30 yıllık Sivas Katliamı Davası’nı birinci günden bugüne takip eden, davadaki tüm hukuksuzluklara itiraz eden, bir dedektif üzere sanıkların peşine düşen; yeri geldiğinde mezar açtıran, yeri geldiğinde yurt dışındaki kaçak sanıkların yerini tespit eden, tüm bunları yaptığı için sayısız tehdit alan bir hukukçu. Katliamın ve sonrası uğraşın hafızasının oluşmasına da bir arşivci titizliğiyle kayıt tutarak kıymetli katkılar sunan Sarıhan’la 2 Temmuz 1993’ten bugüne geçen 30 yılı konuştuk.

Şenal Sarıhan

‘15 BİN SALDIRGANDAN 200’ÜNE BİLE DAVA AÇILMADI’

30 yıllık hukuk çabasını özetlemek güç olacaktır ancak geçen yıllarda hangi davalar açıldı, hangi davalar nasıl sonuçlandı anlatabilir misiniz?

İlk hukuksuzluk belgeleri incelemeye başladığımızda ortaya çıktı. Hepimiz televizyonlardan izlemiştik, binlerce saldırgan vardı, polis kayıtlarına nazaran 15 bin kişi. Fakat biz bir avuç kişi için gözaltı süreci yapıldığını gördük. Elimizdeki belgelerde sanık sayısının toplamı 200’e bile ulaşmıyordu.

Üç farklı dava açılmıştı. Biri “yakarak adam öldürme” davasıydı. “Laiklik gidecek, şeriat gelecek”, “Cumhuriyet burada kuruldu, burada yıkılacak”, “Muhammed’in ordusu laiklerin korkusu” üzere açık siyasi sloganlar olmasına karşın dava “yakarak adam öldürme” diye açılmıştı. Yani adiyen bir adam öldürme evrakı üzere görüldü. İkinci evrak toplantı ve şov yürüyüşleri maddesine terslik diye açılmıştı. Üçüncü evrak da Devlet Güvenlik Mahkemesi’nde Terörle Çaba Yasası’nın bir ve ikinci hususlarına terslik argümanıyla açılmıştı. Bu durum, davanın hukuken parçalanması manasına geliyordu ve bir sorundu.

Diğer bir sorun şuydu; polis kayıtlarına nazaran bir gün evvel en az 200 araç Sivas’a gelmişti ve gelen araçlar Sivas’taki yatılı Kur’an kurslarına, cemaat meskenlerine gittiler ve oralarda gecelediler. Sonraki gün de bu hareketi gerçekleştirmek üzere harekete geçtiler. Bu, polis kayıtlarında yazıyordu. Hareketten sonra da gittiler. Polis bu bilgiye sahipse gitmelerini engellemesi gerekirdi lakin engellemedi. Yani bahsettiğim 3 dava önemli bir eksiklikle, eksik soruşturma ile açılmış oldu.

Davaların Sivas’tan Ankara’ya gelişi nasıl oldu?

Ankara’ya alınmasını biz talep ettik. Ankara’dan gidecek aileler her duruşmada bir kez daha çocuklarının yasını hissedeceklerdi, her seferinde cinayet mahalline gitmiş olacaklardı. Talebimiz sonrası evrak Ankara’ya nakledildi ve Ankara’da kimi olumluluklar oldu.

‘ADLİ DAVA OLARAK DEVAM ETMESİNE İTİRAZ ETTİK’

Neydi o olumluluklar?

Dosyalardan biri Üçüncü Ağır Ceza’ya geldi. İsmini hürmetle andığım Ekrem Çelenk isimli bir yargıcı vardı. Sıkı idareden gelmiş, tecrübeli bir yargıçtı. O, “Bu olay direkt doğruya siyasi bir kalkışmadır. Siyasi davalara bakacak olan yerde DGM’dir” diyerek ve misyonsuzluk kararı verdi. Asliye Ceza Mahkemesi de “sıradan bir toplantı ve şov yürüyüşü diyemezsiniz” diyerek misyonsuzluk kararı verince iki belge da DGM’ye gitti. Ancak DGM kendini vazifeli kabul etmedi ve evrak uyuşmazlıkla Yargıtay’a gitti. Yargıtay evraka DGM’nin bakmasına karar verince Evrak DGM’ye döndü.

DGM’nin misyonsuzluk kararı aldığı haber… (Aydınlık gazetesi-30 Ekim 1993)

‘BİR SANIK DURUŞMA DEVAM EDERKEN NAMAZ KILDI’

DGM süreci nasıldı?

DGM’de duruşmalar başladığı andan itibaren çok sayıda hukuksuzlukla karşılaştık. Biz 600’e yakın avukattık vekalet almış, sanıkların da birebir sayıda avukatı vardı. Avukatlarda bizim hiç görmediğimiz kılık kıyafetlerle karşılaştık. Şalvar tipi pantolonlar, tek düğmeli gömlekler, çok uzun sakallar; dışarıdan baktığınızda avukat değil din adamı üzere görünen insanlardı. Biz o gün duruşmaya uzun mühlet alınmadık ve dışarıda tartışma oldu. Ben çok hırpalandım. Bana taarruz olunca erkek arkadaşlarla tansiyon yaşandı, izdiham oldu, polisle karşı karşıya geldik. Sıkıntı bela içeri girmeyi başardık.

Duruşmada güya biz sanık avukatlarıydık da sanıkların avukatları ziyan görenlerin avukatlarıydı. Sanıklar felaket saldırgandı. Yaptıklarını savunuyorlardı. Yaralılar, yanıklar içinde tanıklıklarını anlatırken onlara daima saldırdılar, hakaret ettiler. Bize tıpkı biçimde küfürler ettiler ve mahkeme bunlara pürüz olamadı. Öteki enteresan hareketleri de oldu. Mesela sanığın biri dedi ki “Benim namaz vaktim geldi”, duruşma salonundaki sıraların üzerinde namaz kılmaya başladı.

Tüm bunlar basına da yansıyınca mahkeme lideri duruşmaları basına kapatma kararı aldı. Biz bu karara itiraz ettik ve “bu kararı kaldırmazsanız duruşmalara katılmayacağız” dedik. Kaldırmadılar ve biz de katılmadık duruşmalara.

Bir sanığın duruşma esnasında namaz kılmaya başladığı an…

‘İDAM CEZASI GEREKTİREN KABAHATLERİN CEZALARI 15 YILA KADAR DÜŞTÜ’

Katılmadık ancak tutanaklar üzerinden daima izledik içeride olanı biteni. Esasen kısa bir müddet sonra karara çıktı. Yargıtay’ın DGM’ye sevk ederek siyasi bir dava kararını verdiği belgenin sanıkları yakarak adam öldürmekten cezalandırıldı. Bunu ortaklaşa yapmış oldukları için indirim uygulandı. “Aziz Nesin tahrik etti” diye indirim uygulandı. Sonuç olarak idam cezası gerektiren kabahatlerin cezaları 15 yıla kadar düştü. Üstelik aksiyonlara 15 bin kişi katılmışken yalnızca 22 kişilik küçük bir kümeye verildi bu ceza. Totalde 22 sanık 15 yıl, 3 sanık 10 yıl, 54 sanık da üç yıl ceza aldı. 46 kişi de tahliye edildi, her duruşmada tahliye veriyordu.

Sanıkların Aziz Nesin’i suçladığı duruşmaya dair haber… (Aydınlık gazetesi- 5 Ocak 1994 Çarşamba)

‘İDAM CEZASI ALANLAR TAHLİYE EDİLİNCE YURT DIŞINA ÇIKTILAR VE CEZALARI İNFAZ EDİLEMEDİ’

Bu karara itiraz ettiniz…

Tabii temyiz ettik. Yani bu olayın ne kadar ağır ne kadar vahim olduğu açık. Vefatlar ortada, beşerler yanarak ölmüşler. Kurtulanlar da yanık durumdalar. Yargıtay’a temyize gittik ve dedik ki “Bu adiyen adam öldürme değildir.” O vakit TCK’nın 146’ncı unsurunda anayasal tertibi tağyir ve tehdil yahut ilga ilgili hata tanımlanırdı. Bu kapsamda ele alınmasını istedik, Yargıtay da bizim üzere düşündü. Kararı bozdu ve bu defa 33 sanık hakkında 146’ya 1’den idam cezası çıktı, 146’ya 3’ten de 15 yıl ceza alanlar oldu. Cezalar verildi, katılaştı. Onlar tekrar temyiz ettiler, gitti, geldi. 2001 yılına kadar bu kıssa bu türlü devam etti. Yargıtay 2001’de bu kararı onadı ve kararlar katılaştı. İdam cezası kalktığı için o cezalar müebbete döndü. İdam cezası alan sanıklardan 15’i yurt dışına çıktığı için de bunların cezalarının infazı mümkün olmadı.

Neden? Nasıl yurt dışına çıktılar?

Duruşmalar devam ederken tahliye ettiler onları. Bu kadar ağır hatalar ortadayken, idam cezası ile yargılanırken tahliye edildiler. Sonuçta da idam cezası aldılar, düşünebiliyor musunuz? Tahliye edilince yurt dışına çıkmışlar.

‘AZİZ NESİN’İ MERDİVENLERDEN İTEN SANIĞIN İADESİNİ BEKLERKEN CENAZESİ SİVAS’TAN ÇIKTI’

Bugün devam eden tek dava da bu aranan şahıslarla ilgili mi?

Bugün 3 firari hakkında devam ediyor. Lakin uzun yıllar tüm firarilerle ilgili devam etti. Mesela Cafer Erçakmak diye bir adam vardı. Bu kişi Aziz Nesin’i merdivenlerinden iten, olayın elebaşlarından biriydi. O ve bir sanık hakkında bir ek dava açıldı. Bu davayı vakit aşımından düşürmek istemiş savcılık. Biz de gazetecilerden öğrendik ve katıldık. Bizim katılımımızla bir arada uzadı dava. Sonra bu Erçakmak’ın Fransa’da olduğuna dair bilgiler geldi, kesin adresini bulduk, iade talep ettik, mahkemeye başvurduk. Biz iadesini beklerken öldüğünü öğrendik. Üstelik Sivas’taki konutundan çıktı cenazesi. Biz sanki o mu değil mi, ‘öldü diye aldatıyorlar mı’ diye mezarını açtırdık. DNA testi yapıldı. Çıkan DNA sonucuna itiraz ettim, karısının DNA’sını istediler. Ne alaka? Bu davada olmaz denilen şeyler oldu.

‘İDAM CEZASI ALAN BİR SANIK HÂLÂ ALMANYA’DA DÖNERCİ’

15 bireyden biri de örneğin Polonya’da ele geçti. Benim orada yaşayan bir müvekkilim var, o haber verdi. Mahkemeye başvurdum o bireyle ilgili. Lakin Polonya makamları iade etmedi ve o kişi hâLâ Almanya’da dönercilik yapmaya devam ediyor.

Şimdi üç sanık hakkında dava sürüyor. Birisini Arabistan’da aradık uzun vakit. Bir iade kelam konusu olmadı. Başkasının Almanya’da olduğunu biliyoruz. Oradaki Alevi örgütleri, federasyon uğraşıyor adreslerini tespit etmek için.

‘ÖRGÜTLERİN ARAŞTIRILMAMASI DAVANIN EN KABUL EDİLEMEZ YANIYDI’

30 yılda “bu kadarı da olmaz” dedirten öteki gelişmeler oldu mu?

Bu aksiyonun tek bir kişi ya da bireyler tarafından değil bir örgütler koalisyonu tarafından işlendiğini tez ettik. Asılla ilgili mütalaamızda da tek tek dahli olan örgütleri saydık. Hizbullah, İBDA-C, İslam Cemiyet Birliği, İslami Hareket Örgütü, Aczimendiler, Süleymancılar, Işıkçılar, Fetullahçılar, Nakşiler, İsmailağa, İskender Paşa Camii Etrafı, Menzil, Işıkçılar; hepsini saydık. Bu örgütlerin yayın organları çok açık bir biçimde burada olayı öven yayınlar yapıyordu ve altına örgüt imzaları atıyordu. Lakin bir örgüt araştırması ya da örgütler araştırması yapılmadı. Güya o sanıklar kendiliklerinden bir ortaya gelmişler ve bu türlü bir hareket yapmışlar üzere ilerledi dava. Bu bence en kabul edilemez yanıydı.

‘30 YIL BOYUNCA İKTİDARLARIN ACZİ KELAM KONUSUYDU’

Bir de yönetimin aczi, iktidarın aczi kelam konusuydu. Sıradan olaylar üzere gördüler ve olayın üstüne gidilmesinde gerekli teşebbüste bulunmadılar. Devrin Başbakanı Tansu Çiller, sanıklara ziyan gelmemesine sevindiğini söyledi. İnönü o sırada başbakan yardımcısıydı, “Ben iktidar değilim” dedi. Yakın vakitte da sanıklardan biri hasta ve yaşlı olduğu gerekçesiyle affedildi.

‘SİVAS KATLİAMINI GERÇEKLEŞTİREN ÖRGÜTLER O GÜN CEZALANDIRILSAYDI BUGÜN PARLAMENTODA BU TABLO OLMAZDI’

Örgütlerin katliamdaki dahlinden ve bu durumun hiçbir halde yargılamanın konusu olmadığından bahsettiniz. Bahsettiğiniz örgütlerden birinin siyasi ayağı olduğu söylenen bir parti, HÜDA-PAR parlamentoda. Bu durumu nasıl değerlendirirsiniz?

Eğer o gün Sivas Katliamı’nı gerçekleştiren örgütler bulunmuş, yargılanmış, cezalandırılmış olsalardı, bu partinin bugün parlamentoya kadar tırmanacağı olumsuz bir süreçle karşı karşıya kalmazdık. Yok saymak, onları sivil toplum örgütü üzere görmek onları parlamentoya kadar getiriyor.

Bu partinin temsilcilerinin Meclis’te olmasının antidemokratik bir sürecin işareti olduğunu görüyorum. Güç bir devir başladı. Bayanlar özelinde planladıklarıyla nasıl çaba edilecek, parlamento hangi kıymetlere yakın duracak? Bunlar çok kıymetli. Ben bayan hareketinin rastgele bir geri gidişe müsaade vermeyeceğini düşünüyorum ancak bu yalnızca bayan hareketinin eforuyla olacak bir şey değil. Siyaset kurumunun da demokratik kitle örgütlerinin de çok daha fazla bir ortada ve örgütlü bir gayret için hazır olmaları gerekiyor. Zira daha evvel bu tehlike bu kadar açık ve yakın değildi. Fakat artık açık ve yakın bir tehlikeyle karşı karşıyayız.

‘ÇOCUKLARIMLA TEHDİT ETTİLER, ÇOCUKLARIMI TEHDİT ETTİLER’

Tekrar dava sürecine dönersek; 30 yıl boyunca pek çok teşebbüsünüz, uğraşınız oldu sanıkların ceza alması ve bu cezaların infazının sağlanması için. Hiç maksat oldunuz mu, tehdit aldınız mı?

Bana karşı çok bir saldırganlıkları ve suçlamaları oldu. Çok tehdit aldım. Çocuklarımla tehdit ettiler, çocuklarımı tehdit ettiler. Ofisimize girdiler. Fakat hayat beşere şunu öğretiyor; insan acılardan direnç çıkarıyor ve gayret, direnci güçlendiriyor.

Duruşmadan…

‘KORKTUĞUM PERİYOTLAR OLDU’

Tehditlerin ağırlaştığı periyotlarda korktuğunuz oldu mu?

İnsani bir his, korktuğum oldu. Kendiniz için olmasa bile, aileniz için huzursuz olduğunuz periyotlar oluyor. Ofisim meskenime çok yakın. Kocatepe Camii’nin önünden geçerken kendimi inançta hissetmeyerek yürüyordum. Ardımıza bakarak yürümek kadar makus bir şey yok. Lakin tüm bunlar beni engelleyen, önümü kesen şeyler olmadı.

‘BU ÖYKÜYÜ UNUTMAMAK GEREKİYOR’

Geride kalan 30 yılda Sivas Davası’nın hiç gündemden düşmemiş olması da olumlu bir sonuç değil mi?

Evet, bunu sağlayan bir örgütlü yapı vardı. Alevi örgütlerinin, Pir Sultan Abdal Derneği ve Türkiye dışındaki çok sayıda örgütün birlikte çaba ettiği süreçlerdi. Aleviler daha çok demokratik yapıda hak arayan, adalet için çaba eden bir yapıyla genişlediler. Federasyon ve konfederasyon olarak birleştiler ve davanın daima ardında oldular.

Aileler de hiç peşini bırakmadılar. Ben bu davanın ailelerine çok hürmet duyuyorum. Hiçbir menfaatleri yok. Ancak öbür beşerler ölmesin diye her duruşmaya geldiler. Bu ne kadar büyük ne kadar hoş bir şey.

Evet, berbat bir yargılama süreci oldu, hukuksuzluklar bitmedi lakin hukuksuzluklara karşı çabada, güç birliği, ailelerin birliği, avukatların birliği ve kamuoyunun hassaslığı daima sürdü. Bunu akılda tutmaya devam etmek gerekiyor. Bu kıssayı unutmamak gerekiyor.

‘SİVAS KATLİAMI DERS KİTAPLARINDA YER ALSIN’

“Unutmamak gerekiyor” dediniz. Bir hafıza oluşması için de değerli bir efor var. En son Hafıza Merkezi, Madımak Katliamı Dijital Kütüphanesi’ni kurdu. Hafızanın korunması neden kıymetli?

Bu tıp katliamlarda bu katliama giden süreci bilmek, yargılama evresinden haberdar olmak, orada neler yapıldığını bilmek geleceği kurarken bize yeni yollar gösterecektir. Hangi adımlar bizi birliğe gerçek götürecek, yeterliliğe hakikat götürecek? Hafıza çalışmaları, bu sorulara yanıt bulmak için değerli araçlar. Ben mesela şöyle şeyler hayal ediyorum; Sivas Katliamı ders kitaplarında yer alsın. Başka tüm katliamlar da. Ortaöğretimden itibaren çocuklar bunları öğrenmeli. Bir toplumsal şuur yaratılsın ve o toplumsal şuurla eşitliğin, demokrasinin, insan haklarının, hukukunun yerleştiği bir toplum inşa edilsin.

Konumuzla birebir ilişkili olmasa da dolaylı olarak temaslı bir sorum olacak. Kutuplaştırıcı ve sert bir lisanın kullanıldığı, ötekilerin daha da ötekileştirildiği bir seçim süreci yaşadık. Bu süreçte kullanılan lisan sizde tasa yarattı mı?

Çok yarattı hem de. Ayrışma giderek artıyor. Bu ümitsizlik verici bir şey. Üstelik seçim sonrası bir sadeleşme de kelam konusu olmadı o telaffuzlarda. Daha da sertleşecek üzere. O kutuplaştırıcı lisana karşı örgütlenmesi gereken kıymet ne? Tahminen bunu konuşmak gerekiyor. İnsan olmak ve insan hakları temelinden yürümek gerekiyor. Şayet bunu sağlayabilirsek bir birlik oluşturabiliriz. İnsan olmanın birliğini sağlamak gerekiyor.

YORUMLAR

s

En az 10 karakter gerekli

Gönderdiğiniz yorum moderasyon ekibi tarafından incelendikten sonra yayınlanacaktır.

Sıradaki haber:

Zeynep Altıok: Tezcan’ın Karamollaoğlu’na kefil olması umut kırıcı

HIZLI YORUM YAP

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.