Davet merkezi çalışanları anlatıyor: ‘Beğenmiyorsan kapı orada’

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

“Burası kurumsal bir işyeri. Buranın kurallarına uyacaksınız. Uymuyorsanız kapı orada. Dışarıda bir sürü işsiz var. Çalıştığınız işin değerini bilin.”

Bu cümleleri, davet merkezi çalışanı olan binlerce insan her gün duyuyor. Üstelik duydukları yalnızca bununla da hudutlu kalmıyor. Günde yüzlerce beşerden gelen davetleri yanıtlayan müşteri temsilcileri, birden fazla vakit hakarete ve şiddet içerikli kelamlara de maruz kalıyor. Çalıştıkları şirketlerin kabahatlerinden, müşteri temsilcileri sorumlu tutuluyor. Suyu yahut elektriği kesilen, kredi kartı kullanıma kapatılan, telefon faturası yüksek meblağda gelen, uçak bileti iptal edilen, otel rezervasyonunda sorun yaşayan müşteriler, yaşadıkları sorunun hesabını müşteri temsilcisinden soruyor

‘BEĞENMİYORSAN, KAPI ORADA’

Çoğu üniversite mezunu ancak atanamayan, yaşadıkları kentte alternatif bir iş bulma bahtı olmayan müşteri temsilcileri, kurallarının güzelleştirilmesini istediklerinde ise “Beğenmiyorsan, kapı orada” kelamlarıyla karşılaşıyor.

Uzun çalışma saatleri, daima kulaklık kullanımı, oturur konumda uzun müddet çalışmak ve kaba kelamlara maruz kalmak, müşteri temsilcilerinin sıhhatlerini da etkiliyor. İşitme ve görme kaybı, bel ve boyun fıtığı, eklem rahatsızlıkları ve ruhsal meseleler, bunların başında geliyor.

DUVARDA ASILI İKİ DİPLOMA

Van’daki bir davet merkezinde üç yıldır çalışan ve kovulma tasasıyla ismini paylaşmak istemeyen bir davet merkezi çalışanının anlattıkları, sıkıntıyı özetlemeye yetiyor: “Şimdi sizi meskenime götürürsem, duvarda asılı olan iki diploma göreceksiniz. Ben hem lisans hem de ön lisans mezunuyum. Yıllarca atanmaya çalıştım fakat olmadı. Kazma kürek işinden anlasam masraf inşaatta da çalışırım. Çalışmanın ayıbı yok lakin kendi mesleğimi yapmak varken, diğer bir kesimde ve bu koşullar altında çalışmak zoruma gidiyor. Baskı ve mobbinge maruz kaldığımız yetmiyormuş üzere sağlığımızdan da oluyoruz. Avrupa’da benim yaşımdaki gençler dünyayı gezerken ben bel fıtığımın ağrısıyla yürüyemiyorum. Benim yaşımdaki gençler kulaklıklarını takıp sevdikleri sanatkarların müziklerini dinlerken, ben kulaklığı takıp müşterinin hakaretlerini dinliyorum. İşitme kaybı, görme bozukluğu ne deseniz var.”

‘KAMERADAN İZLENİYORUZ’

Bir öbür davet merkezi çalışanı da çalışma şartlarını ve uygulanan mobbingi şöyle anlatıyor: “Ben bir yıla yakın müddettir konuttan çalışıyorum. Meskenden çalışmanın da büyük zorlukları var. Mesai saatleri boyunca kameradan izleniyoruz. Elektrikler kesildiğinde bunun bile hesabını vermek zorunda kalıyoruz. Elektriğin kesildiğini belgelememizi istiyorlar. İnternette kopmalar olabiliyor. Bunun bile hesabını bizden soruyorlar. Denetimimiz dışında geliştiği halde, davete giremediğimiz bu saatler için de fazladan mesai yaptırıyorlar. Grup başkanlarımız bize çok kaba davranıyorlar. Bazen onur kırıcı kelamlar işitiyoruz. Halbuki onlar da bizim üzere işçidirler. En çok da bu zorumuza gidiyor zati.”

Bir yandan, ticaret süreçlerinin dijitalleşmesi ve geri bildirim düzeneklerinin firmalar için yaşamsal bir rol alması öte yandan dijital olmayan gerçek üretim maliyetlerinin astronomik seviyede artması firmaları davet merkezleri üzerinden hizmet sunmaya yöneltiyor. Özel bölümde ve hatta kamu hizmetlerinde davet merkezleri yahut müşteri hizmetleri olarak tabir edilen istihdam tipi yayılıyor.

UCUZ İŞ GÜCÜ

Birçoğu yabancı ülke menşeli olan davet merkezleri, son yıllarda bilhassa ülkenin doğusunda yer ediniyor. Bunun temel nedenini istihdam uzmanı Sinan Ok şöyle açıklıyor: “Bölge vilayetlerinde daha düşük kira ve işletme sarfiyatları ve işsizlik sigortası fonu kapsamında sunulan birtakım teşvikler firmaları bu alana yönlendirmektedir. Bölge insanı ülkenin her bölümünde olduğu üzere bu kesimde de ucuz iş gücü olarak kullanılmak isteniyor. Türkiye’de 2025 yılında terk edilen tahlil sürecinden sonra başlayan ve her geçen periyot derinleşen ekonomik kriz yeni bir boyut kazandıkça bu eğilimin arttığını gözlemleyeceğiz.”

İstihdam Uzmanı Sinan Ok

‘İSTİHDAM MÜHLETLERİ YILLARLA TABİR EDİLEMİYOR’

Çağrı merkezlerinin gençleri hedeflemesinin rastlantısal olmadığını söyleyen Ok, “Gençlere istihdam kapısı olarak lanse edilen bu alan büyük bir sömürü rejimidir. Emeği en ucuz haliyle kullanabilmenin imkanlarını sunan, bazen de ‘evden iş’ diye sunulan bu dalda ortalama istihdam mühletleri yıllarla tabir edilemiyor. En kıymetli etken ise gençlerin ortalama fiyat kabul seviyesinin görece daha düşük olmasıdır. Bir milyonu aşkın üniversiteli işsizin olduğu bir yerde hiç kimsenin iş teminatı yoktur. Bu nedenle firmalar belirli bir müddet çalıştırdığı şahısların yüksek fiyat taleplerini karşılamak yerine yeni ve daha korunaksız eğitimli gençleri istihdam etme imkanına sahip olmaktadır” diyor.

DENETİM EKSİKLİĞİ

Ok, davet merkezleri çalışanlarının yaşamış oldukları sıhhat meselelerinin ve mobbingin kontrol eksikliğinden kaynaklandığını söylüyor: “Tüm ofis işlerinde olan mesleksel riskler bu alandaki ağır çalışma ve performans beklentisi nedeniyle daha yüksektir. Sıhhat sıkıntıları daha çok fizikî olarak işitme yeti kaybı, görmede bozukluk, çok yorgunluk, günün geri kalanında asosyallik halinde tabir edilse de en temel sorun uzun periyodik ruhsal ve nörolojik meselelerdir. Birçok firmanın en temel araç olan kulaklık-mikrofon ve uygun bilgisayar ve çalışma ortamı sağlamadığı ve bu mevzuda da birçok vakit kontrollerinin yapılmadığını biliyoruz. İş tesiriyle açığa çıkan sıhhat meseleleri meslek hastalığı sayılması Türkiye’de çok istisnai bir durumdur. Bu hususta gerekli sistem ve kontrol düzeneği şimdi kurulmuş değil.”