ANKARA – Ulusal Eğitim Bakanı Yusuf Tekin, HEDEP Van Milletvekili Gülcan Kaçmaz Sayyiğit’in 2024 bütçe görüşmelerinde sorduğu anadili ile ilgili soruları yanıtladı.
EN ÇOK TERCİH EDİLEN LİSANLAR KURMANCİ VE ZAZAKİ
Tekin’in verdiği yanıtlara nazaran 2023-2024 eğitim öğretim periyodunda toplam 24 bin 60 öğrenci Yaşayan Lisanlar ve Lehçeler dersini seçti. Bu öğrencilerin 20 bin 379’u Kurmancî, 2 bin 607’si ise Zazakî olmak üzere Kürtçe seçmeli ders tercih etti. Bu dersler için toplam 50 bin 283 ders kitabı dağıtıldı.
KÜRTÇENİN EN ÇOK TERCİH EDİLDİĞİ VİLAYET MARDİN
Kürtçe dersinin en çok tercih edildiği vilayetler sırasıyla Mardin, Diyarbakır, Hakkari, Batman, Bingöl, Van ve Şırnak oldu. Ayrıyeten Ağrı, Bitlis, Mersin, Dersim, Siirt ve Urfa’da da Kürtçe seçen öğrenciler olduğu kaydedildi.
SON 10 YILDA 188 ÖĞRETMEN ATANDI
2014-2023 yılları ortasında 147 Kurmancî, 41 Zazakî öğretmeni atandığını belirten Bakan Tekin, 2023 yılı içerisinde ise bu alanlara toplam 56 atama gerçekleştirildiğini söz etti.
BİN 74 ÖĞRENCİ KÜRTÇE DIŞINDAKİ LİSANLARI SEÇTİ
Bakan Tekin’in karşılığına nazaran Kürtçe dışında en çok tercih edilen lisanlar sırasıyla Adıgece, Lazca, Arnavutça, Boşnakça, Abazaca ve Gürcüce oldu. Bu lisanlarda seçmeli ders alan öğrencilerin toplam sayısının bin 74 olduğu söz edildi.
ANADİLDE EĞİTİM SORULARINA ANAYASA 42 HATIRLATMASI
Bakan Yusuf Tekin, anadilinde eğitim çalışmalarıyla ilgili yapılan çalışmalara dair sorulara ise Anayasa’nın 42’nci hususunu hatırlatarak cevap verdi. Sayyiğit’in, “Anadilde eğitim için neler yaptınız?” sorusuna karşılık olarak şu tabirleri kullandı:
Anayasamızın 42. Hususunda ‘Türkçe’den diğer hiçbir lisan, eğitim ve öğretim kurumlarında Türk vatandaşlarına ana lisanları olarak okutulamaz ve öğretilemez’ denilmektedir. Bu kapsamda da eğitim ve öğretim faaliyetleri Türkçe olarak devam etmektedir.”
“Kürtlerin çoğunlukta yaşadığı bölgelerde Kürtçe anadilinde eğitim imkanlarının sağlanması için Bakanlığınızın bir teşebbüsü olacak mıdır?” sorusunu da Anayasa’nın 42’inci unsurunu hatırlatarak yanıtlayan Bakan, “Anayasa’mızın 42. Hususunda yer alan ‘Türkçeden diğer hiçbir lisan, eğitim ve öğretim kurumlarında Türk vatandaşlarına ana lisanları olarak okutulamaz ve öğretilemez.’ Kararı gereği Bakanlığımızın kelam konusu duruma ait bir çalışma yürütmesi yasal olarak mümkün değildir” dedi.
‘KÜRTÇE KELAM KONUSU OLUNCA ANAYASA’YA SIĞINIYORLAR’
Bakan’ın anadilinde eğitimle ilgili karşılıklarını kıymetlendiren Sayyiğit, “Kürtçe başta olmak üzere anadilinde eğitim sorumuza karşılık, Bakanlığın topu Anayasa’ya attığını görüyoruz. Bilmiyormuşuz üzere bize 42’nci maddeyi okuyorlar. Kelamda ‘Darbe Anayasası, değiştirmeliyiz’ diyorlar. Fakat Kürtçe kelam konusu olunca bir anda sığındıkları tek metin oluveriyor Anayasa” sözlerini kullandı.
KÜRTÇE DERS SEÇEN ÖĞRENCİ SAYISINDA AKUT DÜŞÜŞ: 2015’TE 80 BİN, BUGÜN 23 BİN
Bakan’ın Kürtçe seçmeli derslerle ilgili sorulara verdiği cevaplara ait değerlendirmelerde de bulunan Sayyiğit, dersleri tercih eden öğrenci sayısında akut bir düşüş olduğuna dikkat çekti. 2015’te toplam 80 bin öğrencinin Kurmancî ve Zazakîyi seçtiğini hatırlatan Sayyiğit 2023-2024 eğitim öğretim periyodunda bu sayının 23 bin civarına indiğini belirtti. Sayyiğit, şunları söyledi: “Bu çok önemli bir fark. Alışılmış bunun birçok nedeni var. Okullarda Kürtçe derslerin seçilmesi önünde işgüzar okul yöneticileri tarafından çıkarılan maniler de kelam konusu. ‘Öğretmen yok, gereç yok, fiziki imkanlar yetersiz’ denilerek farklı derslere yönlendiriliyor öğrenciler. Öğrencilere bugün dağıtıldığı söylenen Kürtçe kitap sayısı da 50 bin. Lakin 10 yıl evvel bu sayı 51 bindi. Kimi devirlerde bu sayı daha da azalırken seçmeli eğitimin 10 yılda yerinde saydığını görüyoruz.”
KÜRT HALKININ ANADİLİNDE EĞİTİM TALEBİ ANKETLERDE ÇOK YÜKSEK
AK Parti iktidarının anadilinde eğitim talebini manipüle ettiğini söz eden Sayyiğit, derslerin fiilen işlevsizleştirildiğini de söz ederek şöyle konuştu: “Açıklanan sayılar, Kürtlerin seçmeli derslere bir inancının olmadığını ortaya çıkarıyor, açıklanan sayılarda defacto bir anadilinde eğitim talebi var. Son periyotlarda derslerin çok az seçilmesini bu açıdan da okumalıyız. Hatta bunu bir reaksiyon olarak da görmeliyiz. Zira buna rağmen Kürt halkının anadilinde eğitim talebi anketlerde çok yüksek çıkıyor. Elbette Kürtçe seçmeli dersler de halkımızın uğraşıyla ortaya çıkmış bir kazanım. Bunu da korumalıyız, Kürtçeyi seçmeli çocuklarımız. Lakin bu, siyasi iktidarın şu gerçeği anlamasına mâni olmamalı; Kürtçe anadilinde eğitim olmadan olmaz, Kürtlerin talepleri anadili olmadan karşılanamaz. Kürtçenin Anayasal garantiye kavuşturulması lazım, anadilin kesinlikle bir statüsü olmalı.”
Anadolu Ajansı kameramanı Muntasır es-Savvaf, İsrail akınında hayatını kaybetti
1
Seren Serengil şahit olarak dinlendi: Ece Erken’e bu olayların içinde olmak istemediğimi söyledim
8606 kez okundu
2
Kırşehir’de 2 konuta düzenlenen taarruzda 1 zanlı tutuklandı
4729 kez okundu
3
2023 İhlalleri Raporu: Altın Portakal’da sansür, SİT’lerde kaçak, kıyıda işgal
4611 kez okundu
4
İsias Oteli davasında aileler konuştu: ‘Bu baht değil, bir cinayet’
4506 kez okundu
5
İsrail’e ihracat bir ayda yüzde 34,8 arttı
4379 kez okundu