Yüzde 90’ı insan kaynaklı: Neden yanıyoruz?

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Türkiye ormanları günlerdir arka arda ortaya çıkan yangınların pençesinde. Evvel Ege’de, akabinde Marmara ve ve Akdeniz’de başlayıp yayılarak büyüyen yangınların söndürülmesi günler sürdü. Can kayıpları, tedavi altına alınan yanık olayları, tahliye edilen köyler, kül olan yerleşim alanları, ateşin düştüğü her yerde panik iklimi oluşturdu. Yangınların nedeni insan yanılgısı mı, sabotaj mı, yoksa global ısınma mı sorusu temel gündem haline geldi.

OLAĞAN ŞÜPHELİLER

Tarım ve Orman Bakanlığı’nın yaklaşık 90 yıldır tuttuğu istatistikler, yangınların yüzde 90 insan kaynaklı olduğunu gösteriyor. Bu bilgilere nazaran birinci kıvılcım şöyle çıkıyor:

. Güç hatları
. Maden ocakları, HES’ler, taş ocakları, turizm tesisleri…
. Ağaçlık alanlara atılan izmaritler
. Söndürülmeden bırakılmış mangal közü
. Yanmaya sağlam bitki ve ağaçların eksikliği

Her yıl ağustos rutini haline gelen yangınlara karşı alınabilecek tedbirleri ve alevlerin yakıp yok ettiği orman yerlerinde rehabilitasyonu için yapılması gerekenleri uzmanlara sorduk.

RÜZGAR PERDELERİ KURULMADI

Ege ve Akdeniz bölgelerindeki ormanların birçoklarının çarçabuk ateş alabilecek ve yandığında yüksek güç açığa çıkaracak yapıda olduğunu söyleyen Türkiye Ormancılar Derneği Batı Akdeniz Şubesi Lideri, etraf bilimci Prof. Dr. Tuncay Neyişçi, “Bu bölgelerde gerek alan ve gerekse sayı olarak en büyük yangınlarının çıktığı uzun yıllardır biliniyor. Bunun nedeni, bu bölgelerdeki vadilerin poyraz denilen kuzey taraflı kurutucu rüzgârlara açık olması. 1990’lı yılların başında orman alanının poyraza karşı sık dikilmiş sıralı selvilerden oluşan rüzgâr perdeleriyle korunması gerektiği TÜBİTAK araştırmaları sonucunda önerilmişti. Hatta deneme alanları da tesis edilmişti. Bu perdeler tüm orman yerlerine tesis edilmiş olsaydı ne 2008 yılındaki 17 bin hektarlık orman kaybına yol açan Serik Taşağıl yangını, ne 2021’de Manavgat’ta başlayıp Türkiye’nin 53 kentinde 150 bin hektar kayba neden olan orman yangınları, ne de yaşanan son yangınlar, önüne geçilemez bir büyüklüğe ulaşırdı.”

Türkiye Ormancılar Derneği Batı Akdeniz Şubesi Lideri Prof. Dr. Tuncay Neyişçi

HESLER, MADEN OCAKLARI, TESİSLER

Tuncay Neyişçi tekliflerini de şöyle sıraladı: “Yangınlar sırasında yanan meskenler, oteller ve iş yerleri bu mevzuda ne kadar hazırlıksız olduğumuzu gösteriyor. Ormanların etrafına inşa edilecek yapıların yangınlara dirençli olması gerekiyor. Otel ve konut imali için orman içine verilen imar müsaadelerinin ne derece gerçek kararlar olduğu bir kere daha gözden geçirilsin. Orman içinde bu derece çok taş ve maden ocağı, HES, çöplük alanı, konaklama tesisi, konut yapılması olduğu sürece bu yangınları tekrar tekrar yaşamamız çok muhtemel. Ağaçların ortasına kurulan güç sınırları da en sık yangın sebeplerinden biri. Orman Genel Müdürlüğü, buna itiraz ediyor olsa da sınırların yangın kaynağı olduğuna ait çok sayıda mahkeme kararı var. Ormanın beşerle ağır temasını kesmeden bu yangınların önüne geçemeyiz. ‘İnsan varsa tehlike vardır’ diyerek orman içine verilen ruhsatları, kurulan tesisleri gözden geçirmek zorundayız.”

Damızlık Koyun ve Keçi Yetiştiricileri Birliği Lideri Zeliha Öztürk

‘KEÇİ YOLLARINA MUHTAÇLIK VAR’

Damızlık Koyun ve Keçi Yetiştiricileri Birliği Lideri Zeliha Öztürk de değiştirilen yasalar ve getirilen yasaklarla ormanın içinden hayvan sürülerini ve çobanı çıkarmanın ziyanla sonuçlandığını söyledi. Öztürk, “Keçilerin, koyunların tıpkı birer orman emekçisi üzere ziyanlı otları bertaraf etmede ne kadar kıymetli bir fonksiyona olduklarının farkında olalım. Hiç değilse bundan sonra siyasetimizi ve uygulamalarımızı değiştirelim ki her sene canlar yanmasın. Küçük yangınların büyük yangına dönüşebilmesi taban otlarıyla mümkün oluyor. Bilhassa keçiler, ormanın içinde keçi yolu açarak ilerler ve ve ayaklarıyla yeni tohumlar ekerek ormanın kendi doğal seleksiyonuna yardımcı olur. Keçi yolları yangınların büyümesini önlemede bariyer vazifesi görür. Çok açık biçimde gördük ki bitkilerin ve hayvanların ömür döngüsünde müdahale etmezsek, doğal ömür alanlarını bozmazsak çok daha sürdürülebilir bir yaşama ulaşabiliriz” diye konuştu.

‘GÖNÜLLÜLER KRİTİK ROL OYNUYOR’

Orman yangınlarıyla çabada önleyici faaliyetler ve birinci 30 dakikadaki müdahalenin belirleyici olduğunu belirten Akyaka Afet Gönüllüleri, hazırladıkları ‘Yangınları Önleyici Hazırlık Çalışmaları Raporu’nda şu gereksinimlere vurgu yaptı:
“Yangınların birçoklarının elektrik sınırları ile ilgili olduğu jandarma raporlarında görüldü. Sınırların geçtiği bölgelerde budama sürecinin kimin sorumluluğunda olduğu konusunda ise bir karmaşanın olduğu ortaya çıktı. Merkezi bölgelerdeki budamaların sorumluluğunun dağıtım şirketinde, kısımların toplanmasının ise ilçe belediyesinde olduğu, ormanlık bölgelerden geçen yüksek tansiyon sınırlarının civarındaki budama misyonunun ise tümüyle Orman Bölge Müdürlüğü’ne bağlı şefliklere ilişkin olduğu anlaşıldı. Bu yüzden yaz dönemi öncesinde ilçe belediyesi, elektrik dağıtım şirketi ve orman şefliği tarafından çizgi temizliklerinin uyum sağlanarak yapılması gerektiği anlaşıldı. Yangınlar gösterdi ki tıpkı anda çok sayıda yangın çıktığında müdahale gücü ve uyumda doğan boşluklar nedeniyle, gönüllüler kritik rol oynuyor. Bu nedenle ‘mahalle örgütlenmesi aksiyon planı’na gereksinim olduğunu görmekteyiz.”

‘EN RİSKLİ BÖLGE’ OLARAK İŞARETLİ

Avrupa Kurulu Copernicus Orman Yangınları Bilgi Sistemleri Haritası’na nazaran Türkiye’nin güney kıyısının orman yangınları bakımından en riskli bölgelerinden biri olarak işaretlendiğine dikkat çeken Antalya Kent Kurulu de kamunun alması gereken tedbirleri sıraladı:

. Ormanların üzerinden geçen güç nakil sınırlarına kontrol.

. Ormanlık alanlarla ömür alanları ortasında tampon bölge oluşturulması.

. Orman içerisinde kıvılcım çıkarma potansiyeli olan faaliyetlerin engellenmesi.

. Hassas bölgelerde uyarıcı anonslar ile cep telefonu bildirileri ile bilgilendirme yapılması.

. Ormanlık alanlardaki madencilik faaliyetlerinin durdurulması

. Muhtemel bir yangın anında hastaların, yaşlıların, çocukların süratle taşınmasına ve yetiştirilen hayvanların nakliye süreçlerine yönelik planlamalar yapılması

. Yaz aylarında ormanlardaki kuru ot ve ağaç kısımlarının temizlenmesi

. Orman içindeki müdahale yollarının kontrolü

. Yangının söndürülmesinde kullanılacak suyun temini konusunda rastgele bir aksaklık yaşanmaması için gerekli önlemler