İzmir ve Volos’taki balık vefatları neden kaynaklanıyor?

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

İZMİR- Geçtiğimiz hafta İzmir’in Bayraklı kıyısında kıyıya meyyit balıkların vurması ile başlayan ve sonrasında kentin kıyılarına yayılan balık vefatları hala tartışılıyor. 20 Ağustos’tan bu yana süren balık vefatları nedeniyle Karşıyaka ve Bayraklı’da oluşan makus koku yer yer tesirini sürdürüyor. İzmir Büyükşehir Belediyesi (İzBB), körfezde deniz araçları ile arıtma çalışmalarına devam ederken, Etraf, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, İzmir Körfezi’nde meydana gelen balık vefatlarına ait inceleme başlattığını duyurdu.

KOMŞUDA BALIK VEFATLARI: ‘BU BİR ETRAF FELAKETİ’

İzmir’deki balık vefatları ile ilgili süreç şimdi netlik kazanmamış durumdayken, kentin karşı kıyısında bulunan Yunanistan’ın Volos kentinde de limana milyonlarca meyyit balık vurdu. İzmir’de olduğu üzere Volos’ta da yetkililer, bölgedeki kıyılarda yüzülmemesini ve balık tutulmamasını istedi. Magnesia Vali Yardımcısı Anna Maria Papadimitriou, ölen balıkların tatlı su balığı olduğunu ve Parakarlian ırmağından denize sürüklendiğini söyledi. Papadimitriou, sorunun bir etraf felaketi olarak nitelendirmekten de geri durmadı ve hassaslık davetinde bulundu.

Fotoğraf: Reuters

KURUYAN GÖLDEN KÖRFEZE GELEN ÖLÜM

Durum böyleyken hem Yunanistan’da hem de İzmir’deki hayat savunucuları Ege Denizi’nde yaşanan kirlilik ve yaşanan ölümlerdeki insan faktörünün rolünü tartışmaya başladı. Yunanistan’ın Volos kentinde de İzmir ile emsal bir vakitte yüzbinlerce balığın ölmesi iki örneği birlikte okuma gereksinimi doğurdu. Biz de bu doğrultuda Yunanistan, Türkiye ve Kıbrıs’taki çeşitli etraf platformları ve çevrecilerden oluşan Kazma Bırak topluluğunun Volos’taki üyesi Nikos Kanellis ile konuştuk. Geçmişte kent meclisi üyesi olarak da vazife almış olan Kanellis, Volos’ta yaşanan balık ölümlerinin geçtiğimiz yıl meydana gelen sel felaketiyle alakalı olduğunu hatırlatarak kelamlarına başladı.

Kanellis, “Yaklaşık bir yıl evvel, bölgede iklim krizinin sebep olduğu çok büyük bir sel meydana geldi. Bunun bir sonucu olarak Volos’a yakın Karla Gölü ziyadesiyle büyüdü. Aslında sorun 60 yıl evvel bu gölün, tarım toprağı olarak kullanılmak üzere şuurlu olarak hükümet tarafınca kurutulmasından kaynaklanıyor. Fakat bu tıpkı vakitte bir etraf hatasıydı. Pekala ne oldu? Tabiatın ta kendisi, su tekrar göle hakikat yolunu buldu ve göl yine doğdu. Selden beri hükümet ve mahallî yetkililer, gölden suyu çekecek kanalı 60 yıl evvel olduğu üzere tekrar açmaya karar verdi. Elbette bu sırada gölün içindeki balık sayısı önemli ölçüde arttı. Volos kentinin karşısındaki Pagasit Körfezine yanlışsız suyu tahliye ettiklerinde, göldeki balıklar için kâfi oksijen kalmadı ve öldüler. Kanalla birlikte de körfeze meyyit olarak geldiler. Yüzlerce bin balıktan bahsediyoruz, bu tam bir felaketti” dedi.

Fotoğraf: Reuters

Bir yıl boyunca devam eden bu süreçte ne belediye, ne de hükümet yetkililerin gölde gerçek manada neler olup bittiğini takip etmediğini vurgulayan Kanellis, “Selin yarattığı sonuçlar nelerdi? Şayet gölden tekrar su çekilirse bu nelere sebebiyet verebilir? Bunlar düşünülmedi” diyerek balık ölümlerinin ‘doğal’ bir olay olmadığını belirtiyor: “Pagasit Körfezi’ndeki birinci meyyit balıklar yaklaşık 1 ay evvel belirmeye başladı. Elbette meyyit balıkların sayısı çok büyük sayılara ulaşana kadar duruma rastgele bir müdahalede bulunulmadı. Volos Limanı’nın içerisinde biriktiler, bütün deniz yüzeyi meyyit balıklarla doldu. Yaklaşık bir hafta evvel müdahale ettiler, meyyit balıkların denize gitmesini engellemek için bir bariyer koydular ve kanalı kapattılar. Denizden meyyit balıkları toplamaya başladılar.” Dayanağın çeşitli alanlarda eksik kaldığını vurgulayan Kanellis, ‘Yunanistan Devleti’nin büyük sellere sebep olan iklim krizine dair gereğince kaynak ayırmadığını “Sellerden sonra bile gereğince insan, para ve durumu inceleyen bilimsel dayanağı sunmadı” sözlerini kullandı.

Nikos Kanellis

Balık vefatlarından sonra lokal idare, belediye ve ulusal hükümet ortasında sorumluluktan kaçmak için tarafların birbirlerini parmakla gösterdiği bir sürecin yaşandığını aktaran Kanellis, problemin Yunanistan için tekil bir facia olmadığını ise şöyle açıkladı:

“Daha geniş bir perspektifle yaklaşmak gerekirse şayet Yunanistan’da her geçen gün artan bir ‘temiz su’ sorunu var. Bu durumla karşılaşıyor olmamıza karşın hükümet hassas ekosistemlere yaklaşım yönetmeliklerini değiştirdi. Geçmişte bu gölden ve öbür yerlerden sorumlu bir kurul vardı. Ancak daha sonra bu üzere çeşitli kurumları kapattılar ve tek bir ulusal kurum oluşturdular. Ama bu ulusal tertibin ülke bütününe ulaşması mümkün olmadı. Gereğince insan çalışmıyor, tüm ülke için 18 çalışan mevcut. Bütün Teselya bölgesi içinse yalnızca 2 kişi mevcut. Açıkça görülüyor ki Karla Gölü üzere hassas ekosistemleri korumak istiyorsanız ki bu kâfi değil.”

Fotoğraf: Reuters

‘ÖLÜ BALIKLARI GÖMÜNCE TOPRAK VE YERALTI SULARI KİRLENECEK’

Sorun birinci bakışta yalnızca ‘ölü balıkların’ varlığı üzere kıymetlendirilebilir. Lakin her etraf felaketinde olduğu üzere Volos’taki örnek de bize pek çok müstakbel felaketin kapısını aralıyor. Kanellis, meyyit balıkların toplanması kadar o toplanan balıkların ne yapılacağı sorusunun kritik olduğunu belirterek şunları söyledi;

“Bu toplu balık vefatları ile karşımıza çıkan büyük ekolojik felakete sebep olan denizin kirliliği değildi ve sonuçları hem denizde hem de gölde ortaya çıkmaya başladı. Zira deniz içerisinde çürümeye devam eden bol ölçüde balık bulunuyor ve kimse bunun sonuçlarını şimdi öngörebilmiş değil. Fakat hususa dair tahlil 200 tonu aşkın meyyit balığa nasıl yaklaşılacağı. Zira bu birebir vakitte bir kirlilik sorunu. Şayet yalnızca gömerseniz, toprağı ve yeraltı sularını kirletecek.”

“Bir çevresel felaket, bize yalnızca etrafın ta kendisiyle ilgili meseleleri önümüze koymuyor. Tıpkı vakitte toplumsal hayatı derinden etkileyen yaralar açıyor. Volos’taki örnekten Kanellis, çevresel sonuçlarının yanı sıra epey büyük toplumsal ve ekonomik sonuçlarla karşı karşıya kaldıklarını söylüyor: ‘Çünkü Volos ve etrafındaki turizm iktisadı çöktü. Hâlâ denizde yüzmek yasak. Elbette hayatını balıkçılıktan kazananlar için de bir felaket oldu’ ”

‘DOĞAYA BİR ŞEYLER DAYATAMAZSINIZ’

Peki bundan sonra ne olacak? Volos’ta yaşanan balık vefatlarına nasıl bir tahlil bulmak gerekiyor? Ne üzere teklifler dillendiriliyor? sorularına değinen Kanallis, Volos’ta odaklanılması gereken şeyin ‘gölün tekrar inşası’ olmasını gerektiğini vurguladı. Tabiata karşı dayatmaların bir kenara bırakılması gerektiğini vurgulayan Kanellis, “Geçtiğimiz yıl yaşanan sellerde en kıymetli faktör, kentlerin ırmak yataklarına hakikat genişlemesiydi. Volos’ta yılın her mevsimi su olmayan iki nehrimiz var. Ama geçmişte, çok fazla yerleri vardı hasebiyle yağmur ve kar yağışına nazaran bu alanlara genişleyebiliyorlardı, kent içinde sellerle karşılaşılmıyordu. Lakin artık -yani geçtiğimiz 60-70 yıllık süreçte- kentleşme ile birlikte bu ırmaklar için kâfi alan yok. Tarım için de tıpkı şey geçerli. Tarımı da tabiata nazaran uygulamak gerekiyor, bir gölü kurutarak tabiata bir şeyler dayatamazsın” dedi.

‘KARLA’DAN PAGASİT’E ULAŞAN KANAL KAPATILMALI’

Bugünün acil bir muhtaçlığı olaraksa Kanellis, Karla’dan Pagasit’e ulaşan kanalın kapatılması gerektiğinin altını çizdi. Zira Kanellis’e nazaran Karla gölünden Pagasit körfezine gelebilecekler meyyit balıklarla hudutlu değil. Kanellis, şöyle devam etti;

“Sadece balıklardan ötürü değil birebir vakitte çağdaş kapitalist tarımın kullandığı gübreler de denize geliyor. Seller yüzünden tüm Teselya bölgesinde milyonlarca hektar toprak su altında kaldı. Buradan akan sular gölde toplandı, büyük bir kirlilikten kelam ediyoruz: Otomobillerden büyük hayvan cesetlerine, gübrelere kadar… Hatta bir askeri kışla da sular altında kalmıştı. Yani son derece tehlikeli patlayıcılar bile gölde toplandı. Artık tüm bu toksik kirlilik karışımı 1 yıldan beri Pagasit Körfezi’ne aktarılıyor.”

Karla Gölünden gelen suyun Pagasit Körfezi’ne değil de daha açık sulara, yani Ege Denizi’ne dökülmesi üzere bir teklif getirenlerin de bulunduğunu söyleyen Kanellis, “Bu hiçbir şeyin tahlili değil, yalnızca kirliliğin istikametini değiştirmiş olacaksınız” kelamlarıyla tenkitlerini lisana getiriyor: “Elbette devlet ve toplum olarak doğayı korumak için daha fazla kaynak harcamalıyız. Yangınlar için de tıpkı şey geçerli. Ormanları koruyan devlet takviyesini geri çekerseniz şayet, yangından sonra bir şeyleri düzeltmeye çalışmak kâfi olmayacaktır” diye konuştu.

‘İKİ KIYININ DA MUKADDERATI AYNI’

İzmir’deki duruma ait değerlendirmelerde bulunan EGEÇEP Eş Sözcüsü İpek Sarıca, denizlerdeki insan odaklı kirliliğe dikkat çekerek hem İzmir hem de Yunanistan kıyılarının bahtının yıllardır benzeri olduğunu lisana getirdi. İzmir’deki duruma ait platform olarak yaptıkları müracaatlardan şimdi bir sonuç alamadıklarını belirten Sarıca, “Denizin kirlenme nedeni alg sorunu gerçekse ki incelemeler sonucu zati ortaya çıkacak, bu da kirlilik manasına geliyor. Eko-kırım nedeni olan tesislerin tespit edilerek kapatılması ya da sıkı bir biçimde denetlenmesi gerekiyor. Lakin bu da yapılmıyor. Rastgele bir tedbir alma sistemi da yok. İki kıyının bahtı yüzyıllardır aynı” tabirlerini kullandı.

EGEÇEP Eş Sözcüsü İpek Sarıca

”KİRLETEN ÖDER’ MANTIĞI SON BULMALI’

Son 25 yıldır Ege Denizi’nde yaşanan kirlilik artışına değinen Sarıca, “Nüfus artışına paralel olarak altyapı, arıtma ve gibisi hususlarda da gelişmeler ve iyileştirilmeler yapılması gerekiyor. Lakin bunu da yapmıyoruz. Daima var olanı tüketiyoruz. Günlük tahlillerle problemleri geçiştiriyoruz. Yapılacak tespitler sonucunda denizin bu kadar kirlenmesine neden olan faktörler tespit edilip gerekirse kapatılması gerekiyor. Yönetimin eksik olduğu nokta şudur; bunları ön görüp hareket edilmesi gerekir. Çevreyi kirleteceği olası olan uygulamalara müsaade verilmemesi gerekiyor. Lakin bizim sistemimizde bu yok. Bir şeyi yapıyoruz ve aktık ki etraf kirleniyor ceza kesiyoruz. ‘Kirleten öder’ mantığından çıkıp bir şeyleri en başından ihtiyatla çözmek gerekiyor. Yoksa İzmir Körfezi’nden Ege Denizi’nin başka kıyılarına bu faciaları daha da ağır boyutları ile yaşamaya devam edeceğiz” sözlerini kullandı.